Diyarbakır'dan iki dilli self tape hazırlamak

Bir rol dökümünde “Kürtçe ve Türkçe akıcı konuşabilen” satırını gördüğümde ilk baktığım şey, oyuncunun hangi şehirde yaşadığıdır. Diyarbakır yazıyorsa ilk eleme büyük ihtimalle bir iki dilli self tape ile yapılacak demektir. Benim işim o kaydın zamanında, eksiksiz ve kolay izlenir biçimde masaya gelmesini sağlamak. Seçme takvimi tutarken defalarca gördüm: iyi oyuncular çoğu zaman performanstan değil, dosya adından, geç kalan bir bağlantıdan ya da yanlış anlaşılmış bir talimattan elenir. Aşağıda karşınıza çıkacak seçenekleri ikişer ikişer koyup hangisinin ne zaman işe yaradığını anlatacağım.
İki dilli self tape mi, İstanbul'daki seçme mi?
Diyarbakır'da yaşayan bir oyuncu için ilk soru çoğu zaman şudur: kayıt mı göndereyim, yoksa gidip yüz yüze mi görüneyim? Kaba bir hesap yapalım. Yüz yüze seçme için en az bir gün izin, gidiş dönüş yol, belki bir gece konaklama gerekir. Karşılığında odada geçireceğiniz süre çoğu zaman on dakikayı geçmez. Kayıtta ise o on dakikanın yerine istediğiniz kadar deneme yapabilir, en iyi çekimi seçebilirsiniz. Kaybettiğiniz şey yönetmenin anlık yönlendirmesidir. “Bu sefer biraz daha kısık sesle dene” diyecek kimse yoktur.
Benim önerim basit: ilan kayıt istiyorsa davetsiz biçimde seçme adresine gitmeyin. Seçme ekibinin günü dakika dakika planlanmıştır ve sizi araya sıkıştırmak çoğu zaman mümkün olmaz. Yüz yüze görüşmeye genellikle geri arama aşamasında çağrılırsınız. O noktada da bilet almadan önce yol masrafını kimin karşılayacağını yazılı olarak sorun. Bazı yapımlar geri arama için yol ücretini üstlenir, bazıları üstlenmez. İkisi de olağandır, ama sonradan sürpriz yaşamamak için baştan netleşmesi gerekir. Geri aramanın görüntülü görüşmeyle yapılıp yapılamayacağını sormak da ayıp değildir; birçok ekip bunu kabul eder.
Tek dosya mı, iki ayrı dosya mı?
İki dilli self tape hazırlayan oyuncularda en sık gördüğüm kararsızlık budur. Bir seçenek, sahneyi tek videoda önce bir dilde, ardından diğerinde oynamaktır. Öteki seçenek, her dil için ayrı dosya göndermektir. Talimatta hangisi istendiyse onu yapın, bu tartışmaya açık değildir. Talimat bir şey söylemiyorsa ben ayrı dosyaları tercih ederim. Sebebi tamamen işleyişle ilgili: Kürtçe kaydı çoğu zaman dil danışmanı ya da o dili bilen bir yardımcı izler, Türkçe kaydı yönetmen ve seçme direktörü. Tek dosyada herkes kendi kısmını bulmak için ileri geri sarar, ayrı dosyada doğrudan açar.
Dosya adlarını düzenli tutun. “Ad_Soyad_RolAdı_Kurmanci” ve “Ad_Soyad_RolAdı_Turkce” gibi bir düzen, klasördeki onlarca kayıt arasında sizi bulmayı kolaylaştırır. Her dosyanın başına beş on saniyelik bir tanıtım ekleyin: adınız, boyunuz, yaşadığınız şehir ve konuştuğunuz lehçe. Kurmancî mi, Zazaca mı, hangi yörenin ağzı? Metin başka bir lehçeyle yazılmışsa bu bilgi daha da önem kazanır. Metni kendi ağzınıza göre sessizce değiştirmeyin; değiştirdiyseniz e-postada ya da tanıtım kısmında bunu bir cümleyle belirtin. Size yalnız Türkçe metin verilip çeviri istendiyse, birebir çeviri mi yoksa doğal bir uyarlama mı beklendiğini sorun. Yanlış yönde emek harcamaktan iyidir.
Evde çekmek ile küçük bir stüdyo kiralamak
Evde çekmenin avantajı açık: masrafsızdır ve saati siz belirlersiniz. Gece, ev sessizleşince çekebilirsiniz. Dezavantajı da açık: ses. Diyarbakır'ın yaz sıcağında pencereler kapalı, klima ya da vantilatör açık oturmak zorunda kalırsınız ve bu cihazların uğultusu kayıtta beklediğinizden çok daha belirgin çıkar. Çekim sırasında cihazları kapatın, aralarda açın. Sokağa bakan oda yerine evin iç tarafındaki bir odayı seçin. Perde, halı ve dolu bir kitaplık sesi yumuşatır.
Stüdyo kiralamanın artısı ışık ve ses düzeninin hazır olmasıdır. Şehirdeki fotoğraf stüdyoları ve küçük prodüksiyon ofisleri bu tür işleri saatlik olarak yapabiliyor. Eksisi zaman baskısıdır: saatiniz dolarken ikinci dildeki sahneye geçtiğinizde yorgun ve aceleci olabilirsiniz. Stüdyoya gidecekseniz iki dili de evde iyice prova edin ve randevuyu tahmininizden en az yarım saat uzun tutun.
Hangisini seçerseniz seçin, karşınızda replik okuyacak kişi iki dili de rahat konuşmalı. Kürtçe sahnede repliği takılarak okuyan bir partner ritmi bozar, sizin cevabınız da yapay durur. Bu kişi kamerada görünmez, sesi sizden biraz kısık olur ve oyun oynamaz; yalnız repliği verir.
Teslim tarihi, geri arama ve yol hesabı
Teslim tarihleri genellikle saatle birlikte verilir. Ben oyunculara o saati son saat olarak değil, dosyanın izlenmeye hazır olması gereken saat olarak düşünmelerini söylerim. Büyük video dosyaları ev internetinde beklenenden uzun sürede yüklenir, bağlantının paylaşım izni kapalı kalır, dosya yanlış klasöre gider. Göndermeden önce bağlantıyı başka bir tarayıcıda, oturum açmadan kontrol edin. Açılmayan bir bağlantı, hiç gönderilmemiş bir kayıtla aynı sonucu verir.
Geri arama süreleri kısadır, bazen iki gün içinde yanıt istenir. Bu yüzden takviminizi önceden bilin. Ajansınız “şu tarihlerde müsait misiniz?” diye sorduğunda dürüst olun; işiniz, bir düğün ya da sınavınız varsa söyleyin. Sette son anda değiştirilmesi en zor şey oyuncu takvimidir ve sonradan çıkan bir çakışma bütün çekim planını kaydırır. Çekim bölgede yapılacaksa ulaşım kolaylaşır, ama çağrı saatleri çoğu zaman sabahın çok erken saatleridir. Set şehir dışında bir köyde kuruluysa servisin nereden ve kaçta kalkacağını önceden öğrenin.
Rol gelirse dili sözleşmede nereye yazdırmalı?
İki dilli bir rol, sözleşmede de iki dilli düşünülmeli. Hangi sahnelerin hangi dilde çekileceği, sonradan bir seslendirme seansı gerekip gerekmediği, bu seans başka bir şehirde yapılacaksa yol ve konaklamanın kime ait olduğu yazılı olmalı. Bazı yapımlar oyuncuya diyalog koçu sağlar, bazıları oyuncunun metni kendi dil bilgisiyle düzeltmesini bekler. İkincisi ek bir emektir ve ücrete dahil olup olmadığı konuşulmalıdır.
Ödeme biçimini de netleştirin: günlük mü, paket mi, ödeme takvimi nasıl işliyor? Sözleşmede yazanın dışında bir söz verildiyse onu da kâğıda geçirtin. Benim masamda en çok uzayan konuşmalar “ama telefonda öyle demiştiniz” cümlesiyle başlayanlardır.
Bir ajansla çalışıyorsanız bu soruları ajansınız sizin adınıza sorar. Henüz çalışmıyorsanız başvuru formunu doldurabilir, dil düzeyinizi ve lehçenizi profilinize açıkça yazabilirsiniz. Kaydı göndermeden önce son bir kez kendinize sorun: bu dosyayı açan kişi kim olduğumu, hangi dili hangi ağızla konuştuğumu ve ne zaman müsait olduğumu ilk bir dakikada anlayabiliyor mu?
Bu konuyla birlikte Oyuncularda Diksiyon Neden Önemlidir ve Yapımcılar Manken Adaylarını Fotoğraf Üzerinden Mi Seçerler? yazılarımıza da göz atabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Kaydı telefonla çekmek yeterli mi?
Çoğu seçme ekibi telefonla çekilmiş kayıtları kabul eder. Önemli olan telefonun sabit durması, yatay çekim yapılması, yüzün aydınlık olması ve sesin temiz gelmesidir. Pahalı bir kamera, kötü bir sesi telafi etmez.
Bir dilde daha zayıfsam iki dilli rollere başvurmalı mıyım?
İlan akıcılık istiyorsa ikinci dildeki zorlanma kayıtta hemen fark edilir. Profilinizde dil düzeyinizi dürüstçe belirtin. Bazı rollerde ikinci dilde yalnız birkaç replik olur; bunları ajansınızla birlikte değerlendirebilirsiniz.
Zazaca konuşuyorum, Kurmancî bir metin gelirse ne yapmalıyım?
Ergani, Bismil ve Silvan'dan cast başvurusu başlıklı yazımız da bu konuda işine yarayabilir.
Metni gönderen ekibe durumu bildirip beklentiyi sorun. Kimi zaman kendi lehçenizde oynamanız istenir, kimi zaman metne sadık kalmanız. Sormadan değiştirmek, kaydın yanlış değerlendirilmesine yol açabilir.


